Wat is ACT? Acceptance and Commitment Therapy in gewone taal
Anders leren omgaan met stress, piekeren en lastige gevoelens. Niet door ze weg te duwen, maar door er ruimte aan te geven en te doen wat voor jou belangrijk is.
In het kort
- ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy
- Je leert lastige gedachten en gevoelens er laten zijn, in plaats van ertegen te vechten
- Tegelijk zet je stappen die passen bij wat jij echt belangrijk vindt
- Geschikt bij stress, piekeren, perfectionisme en grenzen stellen
Wat betekent ACT?
ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy, in het Nederlands ongeveer: acceptatie- en toewijdingstherapie. Het is sinds zo’n dertig jaar bekend in Nederland en hoort bij de zogenoemde ‘derde generatie’ gedragstherapieën. Je spreekt het uit als één woord: “akt”.
De kern is eenvoudig samen te vatten: je leert moeilijke gedachten en gevoelens er te laten zijn, zodat ze je minder in de weg zitten, en je zet stappen die passen bij wat jij echt belangrijk vindt. Geen eindeloos vechten tegen je hoofd dus, maar leren leven met wat er is.
“ACT helpt je niet om je beter te vóélen, maar om beter te leven met wat je voelt.”
Hoe werkt ACT?
De meeste mensen proberen vervelende gedachten en gevoelens te onderdrukken of te vermijden. We zoeken met ons verstand naar oplossingen, ontwijken situaties, of leiden onszelf af met eten, scrollen of altijd maar druk zijn. Op de korte termijn lucht dat op. Maar vaak komt het gevoel als een boemerang terug, en kost het vechten ertegen veel energie.
ACT kiest een andere route. In plaats van je gedachten te bestrijden, leer je ze te observeren: je ziet ze als gedachten, niet als absolute waarheid. Daardoor krijgen ze minder grip op je gedrag. Tegelijk onderzoek je wat voor jou belangrijk is in het leven, en leer je stap voor stap kiezen wat daarbij past. Niet door eerst alles uit het verleden op te rakelen, maar door te oefenen in het hier en nu.
De zes vaardigheden van ACT
ACT bestaat uit zes met elkaar verbonden vaardigheden, samen het ‘hexaflex’ genoemd. In gewone taal komen ze hierop neer:
Acceptatie
Ruimte maken voor vervelende gevoelens in plaats van ertegen te vechten.
Defusie
Afstand nemen van je gedachten, zodat je er niet klakkeloos in meegaat.
Hier en nu
Met je aandacht aanwezig zijn in het moment, in plaats van in je hoofd.
Het observerende zelf
Merken dat jíj niet je gedachten bént, maar degene die ze opmerkt.
Waarden
Helder krijgen wat voor jou echt belangrijk is in het leven.
Toegewijd handelen
Concrete, haalbare stappen zetten die bij die waarden passen.
Je hoeft deze begrippen niet uit je hoofd te leren. In de praktijk oefenen we ze met situaties uit jouw eigen leven, zodat je er meteen iets aan hebt.
Voor wie is ACT?
ACT is geschikt voor volwassenen die ergens in vastlopen of meer balans zoeken. Veel mensen komen bij ACT terecht omdat ze last hebben van:
- Aanhoudende stress en het gevoel altijd ‘aan’ te staan
- Piekeren en malen dat maar niet stopt
- Perfectionisme en een strenge innerlijke criticus
- Moeite met grenzen stellen en nee zeggen
- Het gevoel de richting kwijt te zijn
Je hoeft geen ‘diagnose’ te hebben om baat te hebben bij ACT. Ook als je je gewoon wat veerkrachtiger en milder naar jezelf wilt voelen, kan het je verder helpen.
Is ACT therapie of coaching?
ACT wordt zowel binnen de geestelijke gezondheidszorg als binnen coaching gebruikt. Het verschil zit vooral in de zwaarte en de setting. ACT-coaching is laagdrempelig en praktisch: je hebt er geen verwijzing van de huisarts voor nodig, er komt geen wachtlijst of label aan te pas, en je zit nergens aan vast. We richten ons op het hier en nu en op vaardigheden die je meteen kunt toepassen.
Heb je zwaardere of langdurige psychische klachten? Dan is begeleiding binnen de ggz passender. Twijfel je of coaching genoeg is? Dat bespreken we eerlijk tijdens een gratis kennismaking. Ik denk graag met je mee, ook als dat betekent dat ik je doorverwijs.
Wat merk je ervan in het dagelijks leven?
Mensen die met ACT aan de slag gaan, merken vaak dat ze minder worden meegesleurd door hun gedachten. Je piekert nog steeds wel eens, dat hoort bij mens-zijn, maar je raakt er minder in verstrikt. Je merkt eerder wanneer je over je grenzen gaat, je bent milder voor jezelf, en je maakt vaker keuzes die echt bij je passen. Kortom: je veerkracht groeit, en dat voel je terug in je werk, je relaties en je rust.
Zelf ervaren wat ACT voor jou kan doen?
ACT is vooral iets om te doen, niet alleen om over te lezen. Als ACT-coach in Utrecht en Bilthoven begeleid ik je hier persoonlijk bij: op locatie, al wandelend in de natuur of online. We beginnen altijd met een gratis en vrijblijvende kennismaking, zodat je kunt voelen of het klikt.